In het contact met een vriendin ontstond iets wat we beiden liever niet bespraken. Te pijnlijk. Of ‘te heet’. We dachten er behoedzaam omheen te kunnen draaien. Zonder woorden, schijnbaar onbewust spraken we af dat we het daar gewoon niet meer over zouden hebben. Simpel.

Simpel en dodelijk. Voor de relatie. Want wat tussen jou en die ander in staat, blijft gewoon staan, ook al doe je zo je best het te omzeilen. Tenminste, in mijn ervaring. Die hete brij was èn bleef hete brij. Sterker nog, hoe meer ik eromheen wilde draaien, hoe groter en ongemakkelijker het werd.

En hoe minder vertrouwd, ontspannen en oprecht het contact met de vriendin werd. Ik liet minder van mezelf zien, was meer op m’n hoede. Alsof de onbesproken brij zo venijnig werd, dat een open gesprek over wat ons verder bezighield ook werd lamgelegd.

Dat klinkt wel erg slachtoffer-achtig. Je kiest er toch zelf voor, die hete brij te omzeilen? Ja, en met ogenschijnlijk prima redenen. Ik was bang om de ander te verliezen, als ik echt door de brij heen zou gaan. Bang om woorden te zeggen die meer stuk zouden maken dan goed. Ik luisterde meer naar m’n angst dan naar m’n moed. Anders gezegd: ik luisterde meer naar de hete brij, naar dat ene punt wat echt lastig was, dan naar de hele relatie en naar de vriendin zelf. Ik verloor haar en mezelf daarmee uit het oog. Letterlijk. En zo kreeg de brij het toch nog voor het zeggen.

‘Wat heeft hete brij nu met luisteren te maken?’

Alles. Hete brij heeft mij, jou en ons namelijk veel te vertellen. Er staat iets op het spel. Je hebt er blijkbaar belang bij, het doet je iets. De emoties en gedachten die daarbij horen geven feilloos aan hoe je er in staat. Daarnaar aandachtig te luisteren, helpt jezelf te begrijpen. En andersom helpt het je de ander ook te verstaan.

Ik heb de hete brij in het contact met de vriendin inmiddels aardig in het vizier. Maar ik ben, vrees ik, aan de late kant. Toch ga ik het gesprek binnenkort aan, als ze dat ook wil. ‘Liever laat, dan nooit.’

Juist omdat luisteren een enorme kracht is, gaan we er op straat mee aan de slag. We laten ons inspireren door het ‘Free listening’ project van Benjamin Mathes, zie Urban Confessional – een inspiratie!

Nieuwsgierig om ook mee te doen? We pakken het als volgt aan:

– Kom ook en meld je as vrijdag 21 oktober om 14.45 uur bij de ingang van de Bibliotheek, aan het Spui, hartje Den Haag

– Neem een stuk karton mee met daarop lekker groot geschreven ‘Gratis Luisteren’ of ‘Free Listening’, of welke taal je ook maar graag spreekt. 

– Samen nemen we wat luistertips door. Als je je wilt verdiepen, lees bijvoorbeeld hier meer 

– We gaan vanaf 15.00 uur op pad om te luisteren naar wie maar wil

– We ontmoeten elkaar voor een drankje en om na te praten bij Café Huppel de Pub, Oude Molstraat 21 om 16.45 uur.

Leuk als je ook komt! 

Jezebel- Andy Baird – acryl latex op canvas

Hoe ziet het leven eruit van de glazenwasser, die forens die altijd dezelfde trein neemt als jij, de meneer van de bewaking of eigenaar van de tattooshop om de hoek? Dat onderzochten 10 enthousiastelingen de laatste vier maanden van 2015 in ons sociaal experiment “Nieuwsgierige Koffie” (zie de blog). 

Marianne van Waterschoot, een van de mede-onderzoekers, heeft de indrukken die de verschillende gesprekken bij haar losmaakten, prachtig vastgelegd. Hier deel 2: 

Antipathie | “iemand wiens levensstijl of opvattingen zo is dat je best redenen hebt om geen open en nieuwsgierig gesprek mee aan te knopen”

“Met mensen die vinden dat ze meer dan een ander zijn – beter, knapper, belangrijker – daar heb ik niets mee. Ik heb snel last van plaatsvervangende schaamte bij de manier waarop deze mannen en vrouwen zich over anderen uitlaten, of ze nu wel of niet het verhaal van die andere kennen. Ze beroepen zich op hoeveelheid geld, afkomst, uiterlijk, werk- en leefomgeving om een ander te badineren. Ik vind het zo kortzichtig, gemakkelijk en onrechtvaardig. 

Een koffiegesprek met een dame van middelbare leeftijd, die door haar afkomst nooit echt voor zichzelf heeft hoeven zorgen, maar leunt op een rijk vangnet, is ongemakkelijk voor me. De manier van denken, de uitspraken over zelfredzaamheid, over etniciteit, over vluchtelingen en meer onderwerpen uit onze onrustige samenleving, staat allemaal erg ver van mijn bed. Genuanceerd tegengeluid brengt enkel maar meer zwart-wit statements teweeg. Reflecterend moet ik concluderen dat het ook wel gemakkelijk en rustig moet zijn altijd ‘te weten hoe het is en hoort’, en dat dat mede mogelijk gemaakt wordt door niet buiten je comfort zone te stappen. Alles blijft dan overzichtelijk en min of meer identiek. Ik voel dat dit echt niet mijn manier van leven is”.

Bijdrage van: Marianne van Waterschoot. Tekst bij foto: Huub Oosterhuis

Beeld: Hanneke Eilander, styliste, papier

Hoe ziet het leven eruit van de glazenwasser, die forens die altijd dezelfde trein neemt als jij, de meneer van de bewaking of eigenaar van de tattooshop om de hoek? Dat onderzochten 10 enthousiastelingen de laatste vier maanden van 2015 in ons sociaal experiment “Nieuwsgierige Koffie” (zie de blog). 

Marianne van Waterschoot was een van de mede-onderzoekers. Ze schrijft graag en heeft de indrukken die de verschillende gesprekken bij haar losmaakten, prachtig vastgelegd. Komende vrijdagen kun je hier op meelezen. 

Alledaags | ‘verdiep je in iemand die je eigenlijk heel regelmatig tegenkomt maar nooit spreekt’

“Ook vóór dit project, heb ik in gesprekken met mensen zo vaak gehoord: ‘Maar ja, wie ben ik nou?’ of ‘Ik ben zo gewoon, ik heb eigenlijk niets te vertellen.’ Ik heb tot op heden nog nooit iemand ontmoet die géén interessant (levens)verhaal had. Zoals de twee zussen op leeftijd die ik op een kerkhof ontmoet. Twee zussen, de enigen nog over van een grote familie. Twee zussen die bijna elke dag samen naar het kerkhof gaan om de graven van familie en inmiddels ook anderen te verzorgen. Hun gang naar die plek werd opgemerkt en ze kregen meer en meer vragen ‘Ach, wil jij ook het graf van onze/ons … even zemen?’ ‘Nemen jullie dit plantje mee voor het graf van …’ En zonder enig tegengeluid namen ze die zorg van mensen over.

Inmiddels zijn nogal wat opdrachtgevers zelf overleden en hun graf wordt dus ook verzorgd. Het aantal zorgplekken neemt alleen maar toe. Op de vraag hoe dat gaat wanneer zij er niet meer zijn, antwoorden ze allebei:’Daar wordt dan ook wel voor gezorgd. En anders maar niet.’ Onbaatzuchtig, om niet, zorgen waar zorg nodig is. Ook dit soort ondersteuning geven. Dit kwam op hun pad en ze namen het op zich. Zonder geklaag, zonder tegenwerpingen. Een ander helpen zit hen blijkbaar in het bloed. Tot aan hun laatste snik.”

Dit was een van de vier bijdragen van: Marianne van Waterschoot

‘Als ik werk met marmer, dan wil ik het marmer echt leren kennen. Daarom werk ik het altijd helemaal zelf af. Het gesteente heeft ook zijn eigen geluid. Ik herinner me mijn eerste ervaring met het geluid van marmer: we waren op vakantie en de gids tikte aan de ene kant op een groot rotsblok van marmer. Ik stond aan de andere kant, twintig meter verder en na een kort stilte, voelde en hoorde ik de resonantie van de steen. Een zacht gezoem. Als ik trouwens marmer bewerk met mijn pneumatische hamer, ontwaar ik een drieklank. Maar dat is misschien mijn achtergrond op het conservatorium; ik luister heel precies. 

‘Als ik iemand ontmoet, luister ik sterk naar de klank van de stem. De naam heb ik dan vaak gemist. Maar je ontwaart vaak meer, of laat ik zeggen, heel andere informatie uit de klank en de stem waarmee diegene spreekt dan je zou kunnen opmaken uit enkel de feitelijke informatie. Die feiten leiden me ook vaak genoeg af: als ik me realiseer dat jij Stefanie heet, roept dat nog drie Stefanie’s op en de persoon van het boek van Arnon Grunberg. Jouw stem zelf zegt me meer dan je geuite woorden. Ik hoor emotie, persoonlijkheid en luister daar naar.’

‘Kijken is eigenlijk een eitje vergeleken met luisteren. Alles ligt voor het grijpen in beeld. Maar luisteren is subtiel. Het zichtbare kun je aanwijzen, vastleggen. Maar geluid speelt in de tijd. Als je bijvoorbeeld iets hebt gemist in een gesprek en iemand vraagt zichzelf te herhalen, is dat vaak een onderbreken van de stroom. Daarmee is het geuite in de herhaling niet hetzelfde meer. Tegelijk is luisteren meer dan geluid: als iemand is uitgesproken, is het nog niet klaar. De woorden klinken door in iemand anders binnenste, ook als feitelijk het geluid is weggestorven. De werking is langer.’

‘In een gesprek waarin we beiden luisteren ontstaat iets. Er komt iets uit voort. Als een bouwsel. Laatst hoorde ik iemand zeggen: ‘luisteren is liefde’. En zo zie ik dat eigenlijk ook. Luisteren, dat wil zeggen je volle aandacht schenken. Dat is liefhebben.’  

Hieronder een kijkje in Immanuel’s werk. Voor meer informatie, bekijk de website www.immanuelklein.com 

• 2o september zijn we aan de slag bij Peace in the Park, hèt vredesevenement van het jaar in Den Haag. We ontwerpen een creatieve luisterbeleving waarin je vreemden op verrassende manier leert kennen. Tot ziens in de Paleistuin van Den Haag? http://www.peaceinthepark.eu 
• 9 oktober zijn we keynotelisteners bij de Ambtenaar 2.0 dag.
• 10 oktober geven we een “Luistercollege” te Verhalenhuis Belvedere, Rotterdam. Wat is jouw luisterstijl? Wat is de zin en onzin van luisteren? Dit college is onderdeel van de Verhalenacademie van Belvédère. De sessie is voor vrijwilligers van Belvedere gratis, overige geïnteresseerden zijn van harte welkom en dragen 25 euro pp bij in de onkosten van vrijwilligersorganisatie Belvedere (incl lunch). Reserveren noodzakelijk, meld je aan door een mail aan reserveren@verhalenhuisbelvedere.nl
• 10 november verzorgen we in opdracht van Initiatives of Change te Den Haag een luistertraining. In een workshop van 2,5 uur krijg je inzicht in je luisterstijl, de kracht van luisteren en ga je direct aan de slag met verschillende oefeningen. Voor ondernemers, beleidsmakers, docenten en andere nieuwsgierigen. Kickstart your listening! Aanmeldingsformulier volgt!

Foto: CC Halfrain “Welcome” via www.flickr.com